Beknopte handleiding procederen – De eerste zittingsdag

In de dagvaarding staat vermeld op welke zittingsdag gedaagde verweer moet voeren.

De rol van eiser op de eerste zittingsdag (de eerst dienende dag)
Eiser heeft zijn vordering geformuleerd in de inleidende dagvaarding. De zittingsdag is vastgesteld. Eiser behoeft dan niet naar de zitting te gaan om zijn vordering toe te lichten. Hij heeft zijn vordering immers duidelijk in de inleidende dagvaarding vermeld. Bovendien is eiser niet aan de beurt; dit is het moment dat gedaagde aan zet is. Het bezoeken van deze rolzitting is derhalve (voor eiser) niet zinvol.

De rol van gedaagde op de zittingsdag:
De gedaagde partij heeft vier opties:

  1. er is geen verweer mogelijk, want de eiser heeft gelijk; verweer is weggegooide tijd; gedaagde laat dus verstek gaan;
  2. gedaagde heeft geen tijd om de zitting schriftelijk voor te bereiden, of om naar de zitting toe te gaan; gedaagde vraagt daarom schriftelijke uitstel voor antwoord aan;
  3. gedaagde is het niet eens met de vordering, gaat op de zittingsdag naar de zitting, en voert mondeling verweer;
  4. gedaagde voert schriftelijk verweer;

In het eerste geval verschijnt de gedaagde niet. De rechter zal dan direct vonnis wijzen (een “verstekvonnis”), waarbij alle vorderingen van eiser in beginsel worden toegewezen (de rechter acht de vordering dan noch ongegrond noch onrechtmatig). In de overige drie gevallen verschijnt de gedaagde wel in de procedure. We spreken dan van een zaak “op tegenspraak”.

ad 1
Als gedaagde het met de vordering (bijvoorbeeld: een huurachterstand) wel eens is (de huurachterstand is door omstandigheden ontstaan) dan is het toch altijd wel zinvol om naar de zitting te gaan als men wel in staat is om binnen korte termijn aan de verplichtingen te voldoen. Te denken valt dat men de huurachterstand met vakantiegeld, of een dertiende maand binnen korte termijn denkt te kunnen voldoen. Ter zitting kan men de hoofdsom erkennen, maar men kan aan de rechter een terme de grâce vragen om alsnog aan de verplichtingen te voldoen. Door alsnog binnen een maand na betekening van het vonnis de verplichtingen na te komen, voorkomt gedaagde dat door de rechter de huurovereenkomst wordt ontbonden (als dit door de verhuurder is gevorderd). Verder kunnen ter zitting altijd de incassokosten worden bestreden. Veel incassobureaus vragen belachelijke bedragen aan incassokosten, terwijl de buitengerechtelijke werkzaamheden vaak zijn beperkt tot het schrijven van één of twee brieven. Dit rechtvaardigt niet toewijzing van honderden euro’s incassokosten. De gedaagde partij wordt daarom geadviseerd altijd verweer tegen incassokosten te voeren. De rechter is gerechtigd om deze kosten te matigen. De rechter mag ook ambtshalve (zonder dat u daarom vraagt) deze kosten matigen, doch de rechter is niet verplicht deze kosten te matigen. Klagen over incassokosten kan de gedaagde partij honderden euro’s besparen. De deurwaarder mag naast in rekening gebrachte incassokosten niet apart informatiekosten bij de gedaagde in rekening brengen. Mocht dit desondanks zijn berekend dan wordt de gedaagde geadviseerd hiertegen ook bezwaar tegen maken.

Als er sprake is van een laag bedrag aan incassokosten (€ 50,-) en de gedaagde heeft geen belang bij een terme de grâce én de gedaagde is het eens met de gevorderde hoofdsom, dan is het wellicht verstandig om geen verweer te voeren. Elke proceshandeling maakt de procedure langer en duurder. Het eventuele voordeel bij verlaging van incassokosten valt dan weg tegen een verhoging van de proceskosten. Dit geldt alleen als er sprake is van een laag bedrag aan incassokosten, maar niet als het bedrag aan incassokosten boven € 150,- uitstijgt.

Indien de gedaagde per ongeluk niet op tijd in de procedure is verschenen, is er overigens nog geen man over boord. Tegen een dergelijke gedaagde is “verstek” verleend, aangezien hij op de eerst dienende dag niet is verschenen. Maar meestal duurt het dan nog even alvorens de rechter daadwerkelijk zijn vonnis wijst. Zolang dit vonnis niet is gewezen, kan gedaagde alsnog in de procedure verschijnen (artikel 142 RV). Het verstek is daarmee “gezuiverd”, en gedaagde zal vervolgens alsnog inhoudelijk op de dagvaarding kunnen reageren.

Ad 2
Gedaagde krijgt altijd uitstel voor beantwoording van wat in de dagvaarding staat op de eerste zittingsdag. U hoeft dit verzoek om uitstel niet per aangetekende post te doen. Een faxbericht of een brief volstaat. Een telefoontje is niet voldoende (zie punt 2.5 Landelijk procesreglement kantonzaken, januari 2014 ).

Het is wel raadzaam om de dag vóór de eerste zittingsdag de griffie te bellen met de vraag of de uitstelbrief binnen is gekomen. Het is voorts verstandig om een kopie van dit verzoek tot uitstel te maken. Wij raden verder aan om bij de brief met het verzoek tot uitstel een kopie van het voorblad van de dagvaarding te voegen. Soms heeft de eisende partij de dagvaarding pas één dag voor de zitting aangebracht en weet de griffie niet waar zij de brief moeten laten. Door een kopie van het eerste blad van de dagvaarding bij het verzoek tot uitstel te voegen maakt u het de griffie gemakkelijk om het verzoek tot uitstel te ordenen. De volgende zitting vindt dan, conform hetLandelijk procesreglement kantonzaken, januari 2014 , vaak na vier weken plaats. Daarna krijgt de gedaagde partij bij veel rechtbanken alleen nog uitstel met toestemming van de eiser. Andere rechtbanken verlenen gedaagde partij nog eenmaal uitstel voor antwoord zonder toestemming van eiser. Het is niet duidelijk waarom hier geen eenduidig beleid bestaat. De gedaagde partij doet er goed aan om tijdig bij de rechtbank navraag te doen of nader uitstel (zonder toestemming van eiser) nog mogelijk is. Het is niet prettig om voor uitstel van de eiser afhankelijk te zijn, die waarschijnlijk niet het beste met de gedaagde partij voor heeft.

Ad 3 
U kunt tijdens de zitting mondeling verweer voeren. Dit is niet aan te bevelen. De zittingen vinden standaard om 10.00 uur plaats. Alle rolzaken van die dag worden dan behandeld. Uw zaak kan dan op een veel later tijdstip worden behandeld, waardoor u veel tijd kwijt bent. Verder is het voor veel mensen moeilijk hun gedachten tijdens een dergelijke zitting te ordenen en vergeet men misschien punten aan te voeren door de omstandigheden van het geval. Voorts geldt dat het ook maar de vraag is of de rechter voldoende tijd en aandacht voor uw mondelinge verweer zal hebben. Een mondeling verweer is derhalve alleen aan te bevelen in simpele zaken, zoals beschreven onder a. Mondeling kunt u de daarin beschreven punten makkelijk aanvoeren. Voor ingewikkelde kwesties in het kader van gebreken, opschorting van huur, onduidelijke servicekostenoverzichten etc., is het verstandig om de gedachten schriftelijk te ordenen. Na een mondeling verweer kan de rechter een comparitie van partijen gelasten, of beslissen dat er schriftelijk doorgeprocedeerd kan worden.

Ad 4
De gedaagde voert schriftelijk verweer. Het verweer wordt conclusie van antwoord genoemd. Als u nog iets van eiser te vorderen heeft, dan kunt u tevens een eis in reconventie (= een tegenvordering) instellen. De conclusie wordt dan conclusie van antwoord in conventie, tevens conclusie van eis in reconventie genoemd . Een voorbeeld van deze processtukken vindt u ook op deze site.

Na de conclusie van antwoord is de rechter aan zet. In beginsel zal hij een comparitie van partijen gelasten, maar hij kan (in uitzonderingsgevallen) ook beslissen dat er schriftelijk doorgeprocedeerd moet worden (artikel 131 RV).